تأثیر زندانی بر زندانی و محیط بر زندانی

بسم الله الرحمن الرحیم

 

تأثیر زندانی بر زندانی و محیط بر زندانی

 

نگارنده : مهدی ابیاتی کچویی

کارمند رسمی زندان مرکزی اصفهان

بهار ۱۳۹۵

تأثیر زندانی بر زندانی و محیط بر زندانی

شاید اگر یک نکته وجود داشته باشد که همه فیلسوفان، مورخین و جامعه شناسان در همه جوامع برای متفق القول باشند تأثیرپذیری ما انسانها است. تأثیرپذیری از همه چیز و تأثیرپذیری از همدیگر که شاید پررنگ ترین وجه این منشور باشد. زندان با توجه به نوع جامعه ای که در خود دارد یکی از خاص ترین مکان ها برای بحث در باب تأثیر و تأثیرپذیری است. زیرا غیر از قوانین خاصی که در خود دارد اکثر افرادی که در آن زندگی می کنند دارای مجموعه ای از مشکلات و نابسامانی ها روحی و روانی هستند و این موضوع بر همه جنبه های زندگی آنان مؤثر است. نتیجتاً الگوهای اثر افراد بر یکدیگر در زندان با جوامع دیگر متفاوت می نماید. چه بسا که مدها و قوانینی که اینجا کاملاً اجرایی بوده و بیرون از این محیط حتی نامی هم از آنها به گوش کسی نرسیده باشد. مثلاً پوشیدن شلوارهایی با پاچه های بسیار گشاد و دمپایی تنگ و لوله تفنگی که به ندرت در یک جامعه متمدن و یا عادی دیده می شود. ولی در زندان نشانه قدرت محسوب می شود. وقتی یک فرد زندانی که هرگز در خارج از این محیط شلواری بدین شکل نپوشیده است مبادرت به خرید و پوشیدن چنین لباسی می کند مسلماً از محیط تأثیر گرفته است. اثرگذاری افراد بر یکدیگر نیز اجتناب ناپذیر است. زندگی در محیطی کوچک و در مراوده بودن با یکدیگر در اکثر دقایق و ساعات روز ناچاراً افرادی را همیشه جلوی دیدگان ما قرار می دهد که اعمال شان در کوچکترین مسائل و تصمیمات شان در همه لحظات برای مان مداوماً در حیطه قضاوت است. چه بسا افرادی که با جرمی بسیار کوچک به زندان آمده اند و در آنجا در اثر برخورد با مجرمانی با سابقه و حرفه ای تر نه تنها به خوبی طرز انجام یک جرم مانند سرقت را آموزش دیده اند که قبح آن جرم نیز بیش از پیش از ذهن شان رفته است و جالب اینکه در محاورات خود و پس از مدتی دیگر نمی توانند از جرم شان صحبت کنند و فرضاً در صورتی که به قسمتی منتقل شوند که کسی آنها را نشناسد ناگهان از یک مجرم معمولی تبدیل به سارق یا مجرمی حرفه ای می شوند که به صورت زنجیره ای اتوموبیل های آخرین مدل را سرقت کرده است و گاهاً برخی از آموزش هایی را که دیده اند از قول خود تعریف کرده و آنها را مال خود می دانند. چه بسیار خرده فروشان مواد مخدری که با قرار گرفتن در کنار سوداگران مواد حرفه ای و یا تولیدکنندگان این گونه مواد مانند شیشه و کراک روش های ساخت مواد مخدر شیمیایی و سنتز شده را آموخته و در خارج از زندان آن را انجام داده اند. البته فقط نباید به تأثیرپذیری های منفی پرداخت و بیش از حد به سیاه نمایی بپردازیم. زیرا البته در زندان برحی از موارد مثبت نیز وجود دارد که خوشبختانه امروزه در حال رشد بوده و به جرأت می توان گفت روز به روز بر تعدادشان افزوده می شود. به عنوان مثال در اکثر زندانهای کشور بندی به نام مرکز مشاوره ساخته شده که در آن اکثر افراد امکان آموزش و پیشرفت در هر زمینه دلخواهی را به شکلی مثبت دارند. از یاد گرفتن صنایع دستی مانند خراطی، منجوق دوزی و تور بافی گرفته تا امور دیگر که هر کسی با مشاهده تولیدات آنها متعجب شده و این موضوع باعث ایجاد انگیزه در افراد دیگر به اشتغال و کسب درآمد حلال و ایضاً حرفه آموزی می شود. از طرف دیگر در این مراکز فعالیت نسبتاً وسیعی به نام مشاور یاری جریان دارد که به وسیله مددجویانی که دارای سطح تحصیلات بالاتری بوده و کمی سطح اجتماعی بهتری را دارا هستند انجام می شود. بدین ترتیب که مشاوران و روانشناسان شاغل در زندان این مشاوریاران را آموزش داده و با کمک آنان اصول اولیه سالم زیستی در اجتماع را به مددجویان دیگر آموزش می دهند. چه بسا که این آموزش ها در پایین ترین سطوح و در حد آموزش های اولیه ماننده چیدن ناخن ها و آموزش مسواک زدن صحیح آغاز شود و در ادامه مباحثی ماننده کنترل خشم و زندگی هدف دار پرداخته شود و این موارد شاهدی بر ایمان عده ای است که می توانند با تأثیر بر دیگران به ایجاد تغییرات در روند زندگی آنان بپردازند. مقوله دیگری که در این بحث می گنجد تأثیراتی است که خواه ناخواه خانواده های و افراد پیرامون فرد زندانی از او می پذیرند. غیر از مسائل روانی و فشارهایی که جامعه به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر این خانواده ها می آورند، دلتنگی های آنان نیز خود مشکل دیگری است. این جمله بارها در زندان شنیده می شود :

 

ما در حبس نیستیم. این خانواده های ما هستند که در حبس هستند.

 

وقتی که فردی به زندان می افتد معمولاً خانواده ای منبع اقتصادی خود را از دست می دهد و یا حداقل باید هزینه هایی را به حساب آن فرد واریز نماید. از طرف دیگر با نبود آن فرد فرزندان وی در هر سنی با معضل نبود یکی از والدین خود مواجه می شوند و در مدرسه، محله و بین دوستان خود با این پرسش که آنها کجا هستند؟ مواجه می شوند که این موضوع به خودی خود آنها را شدیداً تحت فشار می گذارد و روحیه آنها را تحت تأثیر قرار می دهد که می تواند باعث افسردگی شود که حتی در برخی موارد بعد از آزادی آن فرد نیز خدشه هایی که به روح و روان همسر و فرزندان وی وارد شده جبران ناپذیر است. جنبه دیگر که از نظر تأثیرات متقابل زندانیان بر خانواده ها و گاهاً دوستان شان را باید مد نظر قرار داد که شاید مخرب ترین و خطرناک ترین اثر زندان باشد، الگوپذیری جوانان و سایر افراد خانواده که کم سن و سال تر از فرد زندانی باشند از وی باشد که تحت تأثیر تعاریف او از جنبه های هیجان انگیز و یا سودجویانه تخلف و انجام بزه و توصیف شرایط زندان به مثابه محیطی بی قانون و بی منطق قرار بگیرند و گاهاً حتی تمایل به قرار گرفتن در چنین شرایط یا محیطی پیدا کنند. قطعاً این گونه مقوله ها غیر قابل انکار هستند و زوایای منفی آن بسیار است و اصلاح این گونه موارد نیاز به برنامه ریزی بسیار گسترده دارد که البته می توان گفت که حرکات بسیار خوب و چشمگیری امروزه در زندان های کشور در جهت تقلیل این گونه تأثیرات به جریان افتاده است که امیدواریم در آینده تأثیرات آن بیشتر مشهود باشد.

نوشتن دیدگاه

آدرس پست الکترونیک شما منتشر نخواهد شد.لطفا فیلد های که دارای ستاره هستند را پر کنید *

*